Welcome to Odisha State Archaeology
ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ୱାଗତ
ओडिशा राज्य पुरातत्व में आपका स्वागत है
About Vaishnavi and Bana Durga Image
ବୈଷ୍ଣବୀ ଓ ବନଦୁର୍ଗା ଚିତ୍ର ବିଷୟରେ
Vaishnavi and Bana Durga Image के बारे में
Vaishnavi and Bana Durga Image, Meripur, Mahanga, Cuttack
ବୈଷ୍ଣବୀ ଓ ବନଦୁର୍ଗା ଚିତ୍ର, ମେରିପୁର, ମାହାଙ୍ଗା, କଟକ
वैष्णवी और बाना दुर्गा छवि, मेरिपुर, महंगा, कटक
Vaishnavi and Bana Durga are forms of the Goddess (Devi) in Hindu religious tradition; Vaishnavi is a Shakti (divine feminine energy) associated with the Vaishnava (Vishnu) tradition, often depicted alongside or integrated with other manifestations of the Goddess. Bana Durga (literally “Forest Durga”) is a form of Goddess Durga revered in rural and tribal regions; she represents protection and power, commonly worshipped as a guardian deity of forests and villages. The image in Meripur likely depicts a stone sculpture or carved panel representing these two divine forms together — a cultural artifact that reflects syncretic religious traditions in rural Odisha where different goddess forms are worshipped. It suggests that the sculpture is from the 19th century AD.
ବୈଷ୍ଣବୀ ଓ ବନଦୁର୍ଗା ହିନ୍ଦୁ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ଦେବୀଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଭାବେ ପରିଚିତ। ବୈଷ୍ଣବୀ ହେଉଛନ୍ତି ଶକ୍ତି ବା ଦିବ୍ୟ ନାରୀଶକ୍ତିର ଏକ ରୂପ, ଯାହା ବୈଷ୍ଣବ (ବିଷ୍ଣୁ) ପରମ୍ପରା ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାୟତଃ ଦେବୀଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପ ସହିତ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଏ କିମ୍ବା ଦେବୀଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ସମନ୍ୱିତ ରୂପରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ। ବନଦୁର୍ଗା (ଶାବ୍ଦିକ ଅର୍ଥ ‘ବନର ଦୁର୍ଗା’) ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଏକ ରୂପ, ଯାହା ଗ୍ରାମୀଣ ଓ ଜନଜାତୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜିତ। ସେ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ବନ ଓ ଗ୍ରାମର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତ୍ରୀ ଦେବୀ ଭାବେ ଉପାସିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ମେରିପୁରରେ ଥିବା ଏହି ପ୍ରତିମାଟି ସମ୍ଭବତଃ ଏହି ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଦର୍ଶାଉଥିବା ଏକ ପଥର ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଖୋଦିତ ଫଳକ ହୋଇପାରେ। ଏହା ଗ୍ରାମୀଣ ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେବୀରୂପର ଉପାସନା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଧାର୍ମିକ ସମନ୍ୱୟ ଓ ପରମ୍ପରାର ପ୍ରତିଫଳନ କରୁଥିବା ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରତ୍ନବସ୍ତୁ ଭାବେ ବିବେଚିତ ହୋଇପାରେ। ଏହି ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟଟି ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।
हिंदू धर्म में वैष्णवी और बाना दुर्गा देवी के दो रूप हैं; वैष्णवी देवी विष्णु परंपरा से जुड़ी शक्ति (दिव्य स्त्री ऊर्जा) हैं, जिन्हें अक्सर देवी के अन्य रूपों के साथ चित्रित किया जाता है। बाना दुर्गा (शाब्दिक अर्थ "वन दुर्गा") ग्रामीण और आदिवासी क्षेत्रों में पूजी जाने वाली देवी दुर्गा का एक रूप है; वे संरक्षण और शक्ति का प्रतीक हैं, और आमतौर पर जंगलों और गांवों की संरक्षक देवी के रूप में पूजी जाती हैं। मेरिपुर में मिली मूर्ति संभवतः एक पत्थर की मूर्ति या नक्काशीदार पैनल को दर्शाती है जिसमें इन दोनों दिव्य रूपों को एक साथ चित्रित किया गया है - एक सांस्कृतिक कलाकृति जो ग्रामीण ओडिशा की मिश्रित धार्मिक परंपराओं को दर्शाती है, जहां विभिन्न देवी रूपों की पूजा की जाती है। इससे संकेत मिलता है कि यह मूर्ति 19वीं शताब्दी ईस्वी की है।
Visitor Facilities
ପରିଦର୍ଶକ ସୁବିଧା
आगंतुक सुविधाएँ
Ensuring a Comfortable & Enriching Heritage Experience
ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ଏକ ମନୋରମ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ଅନୁଭବ
एक आरामदायक और समृद्ध विरासत अनुभव सुनिश्चित करना
🏛
Site Museum
ସାଇଟ୍ ସଂଗ୍ରହାଳୟ
साइट संग्रहालय

Explore rare Buddhist sculptures, seals, copper plates, and archaeological artifacts discovered during excavations.

ଖନନ ସମୟରେ ଆବିଷ୍କୃତ ବିରଳ ବୌଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତି, ମୋହର, ତମ୍ବା ପ୍ଲେଟ୍ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ କଳାକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ ।

खुदाई के दौरान मिली दुर्लभ बौद्ध मूर्तियों, मुहरों, तांबे की प्लेटों और आर्कियोलॉजिकल चीज़ों को देखें ।

🧭
Informational Signage
ସୂଚନାଦାୟୀ ଫଳକ
सूचनात्मक संकेत

Clear display boards and interpretive panels provide historical insights across the monument complex.

ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ବୋର୍ଡ ଏବଂ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମାରକୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ।

साफ़ डिस्प्ले बोर्ड और समझाने वाले पैनल पूरे स्मारक परिसर में ऐतिहासिक जानकारी देते हैं ।

🚶
Visitor Pathways
ପରିଦର୍ଶକ ପଥ
आगंतुक मार्ग

Designated walking paths allow safe and easy access to stupas, monasteries, and shrines.

ସ୍ତୂପ, ମଠ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁବିଧାରେ ଏବଂ ନିରାପଦ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି ସୁନ୍ଦର ପଦଯାତ୍ରୀ ପଥ ।

पैदल चलने के लिए बने रास्ते स्तूपों, मठों और पवित्र जगहों तक सुरक्षित और आसान पहुँच देते हैं ।

🚻
Basic Amenities
ମୌଳିକ ସୁବିଧା
साधारण सुविधाएं

Drinking water facilities, resting areas, and public conveniences are available for visitors.

ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ପାନୀୟ ଜଳ, ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ପରି ବିଭିନ୍ନ ସାର୍ବଜନୀନ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ।

विज़िटर्स के लिए पीने के पानी की सुविधा, आराम करने की जगह और पब्लिक सुविधाएं मौजूद हैं ।

🚗
Parking Facility
ପାର୍କିଂ ସୁବିଧା
पार्किंग सुविधा

Designated parking space is available near the entrance for private vehicles and tourist buses.

ଘରୋଇ ଯାନବାହନ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ବସ୍ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାର୍କିଂ ସ୍ଥାନ ଉପଲବ୍ଧ ।

प्राइवेट गाड़ियों और टूरिस्ट बसों के लिए एंट्रेंस के पास तय पार्किंग की जगह मौजूद है ।

🛡
Protected Monument
ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକୀ
संरक्षित स्मारक

Maintained and preserved under national heritage protection for future generations.

ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ 'ଜାତୀୟ ଐତିହ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା' ଅଧୀନରେ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ।

आने वाली पीढ़ियों के लिए नेशनल हेरिटेज प्रोटेक्शन के तहत मेंटेन और सुरक्षित रखा गया।

We request all visitors to help preserve this historic treasure by maintaining cleanliness and respecting the monument.

ଆମେ ସମସ୍ତ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ ଯେ ସେମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ବଜାୟ ରଖି ଏବଂ ସ୍ମାରକୀକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଏହି ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିର ସଂରକ୍ଷଣରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତୁ ।

हम सभी विज़िटर्स से रिक्वेस्ट करते हैं कि वे साफ़-सफ़ाई बनाए रखकर और स्मारक का सम्मान करके इस ऐतिहासिक खजाने को बचाने में मदद करें ।

Monument Details & Location
ସ୍ମାରକୀ ବିବରଣୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନ
स्मारक का विवरण और स्थान
Experience Odisha’s sacred heritage at its heart
ହୃଦୟରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ପବିତ୍ର ଐତିହ୍ୟ
ओडिशा की पवित्र विरासत का अनुभव करें
Type of Monument
ସ୍ମାରକୀର ପ୍ରକାର
स्मारक का प्रकार

Kalingan style temple

କଳିଙ୍ଗ ଶୈଳୀର ମନ୍ଦିର

कलिंगन शैली का मंदिर

Notification & Date
ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଓ ତାରିଖ
अधिसूचना एवं दिनांक

7th Sep 2020

7th Sep 2020

7th Sep 2020

Geo-Coordinates
ଭୌଗୋଳିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଙ୍କ
भौगोलिक निर्देशांक

Latitude:
Longitude:

ଅକ୍ଷାଂଶ:
ଦ୍ରାଘିମାଂଶ:

अक्षांश:
देशांतर:

Locality
ସ୍ଥାନ
स्थान

Mahanga

ମାହାଙ୍ଗା

महंगा

District
ଜିଲ୍ଲା
जिला

Cuttack

କଟକ

कटक

Date / Period
ତାରିଖ / କାଳ
तिथि / काल

19th Century CE

19th Century CE

19th Century CE