Welcome to Odisha State Archaeology
ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ୱାଗତ
ओडिशा राज्य पुरातत्व में आपका स्वागत है
About Kantaresvara Temple
କାନ୍ତାରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ
कांतेश्वर मंदिर के बारे में
Kantaresvara Temple, Kantara, Jagatsinghpur
କାନ୍ତାରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର, କାନ୍ତରା, ଜଗତସିଂହପୁର
कांतारेश्वर मंदिर, कंतारा, जगतसिंहपुर
The Kantareshwar Temple (or Kantaresvara Siva Temple) in Kantara, Jagatsinghpur, Odisha, is an ancient Hindu shrine dedicated to Lord Shiva, famous for its preserved Somavamsi period sculptures (10th-11th century) although the current structure is modern; it's known for its Linga within a circular yonipitha and offers a glimpse into Kalinga heritage, often associated with the legend of lovers Kedar and Gouri. Temples from this early medieval period in Odisha often feature Kalinga architectural elements, including a rekha deula (sanctum tower) and pidha deula (assembly pavilion) depending on the size and patronage of the shrine. These styles reflect a mature phase of temple building that flourished across coastal Odisha between the 10th and 12th centuries.As a Shiva temple, Kantaresvara would historically have served as a center of Shaiva worship for local communities, particularly important in villages where ancient traditions of Shiva devotion remained strong. The Kantaresvara Temple at Kantara is officially listed as a state-protected monument in Jagatsinghpur district by the Odisha Cultural Heritage / Archaeology Department — part of the government’s registry of significant historical temples in the region. The temple dates from approximately the 10th–11th century A.D., placing it in the early medieval era of Odishan temple architecture. It is dedicated to Lord Kantaresvara — a form of Lord Shiva.
ଓଡ଼ିଶାର ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର କାନ୍ତରାସ୍ଥିତ କାନ୍ତାରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ହିନ୍ଦୁ ଦେବାଳୟ। ଏଠାରେ ସୋମବଂଶୀ ଶାସନ କାଳର (ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୦ମ–୧୧ଶ ଶତାବ୍ଦୀ) ସଂରକ୍ଷିତ ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବିଶେଷ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ, ଯଦିଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ମନ୍ଦିର ସଂରଚନା ଆଧୁନିକ। ମନ୍ଦିରର ଗର୍ଭଗୃହରେ ବୃତ୍ତାକାର ଯୋନିପୀଠ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଶିବଲିଙ୍ଗ ଏହାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ। ଏହି ମନ୍ଦିର ଓଡ଼ିଶାର କଳିଙ୍ଗ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ଝଲକ ପ୍ରଦାନ କରେ ଏବଂ ପ୍ରାୟତଃ କେଦାର ଓ ଗୌରୀଙ୍କ ପ୍ରେମକାହାଣୀ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଲୋକକଥା ଦ୍ୱାରା ପରିଚିତ। ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ କାଳର ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ ସାଧାରଣତଃ କଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ଉପାଦାନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ମନ୍ଦିରର ଆକାର ଓ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା ଅନୁସାରେ ଏଥିରେ ରେଖା ଦେଉଳ ଏବଂ ପୀଢ଼ା ଦେଉଳ ଆଦି ସ୍ଥାପତ୍ୟ ରୂପ ଦେଖାଯାଇଥାଏ। ଏହି ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣର ଏକ ପରିପକ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ, ଯାହା ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୦ମରୁ ୧୨ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଉପକୂଳ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା। ଏକ ଶୈବ ଦେବାଳୟ ଭାବେ କାନ୍ତାରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଐତିହାସିକ ଭାବେ ସ୍ଥାନୀୟ ସମୁଦାୟର ଶୈବ ଉପାସନାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଇପାରେ। ବିଶେଷକରି ଯେଉଁ ଗ୍ରାମୀଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶିବ ଉପାସନାର ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରା ଦୃଢ଼ ରହିଛି, ସେଠାରେ ଏପରି ଦେବାଳୟଗୁଡ଼ିକର ଧାର୍ମିକ ଓ ସାମାଜିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଆସିଛି। କାନ୍ତରାସ୍ଥିତ କାନ୍ତାରେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଓଡ଼ିଶା ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ/ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ରାଜ୍ୟ ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକ ଭାବେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ। ଏହା ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସରକାରୀ ରେଜିଷ୍ଟରର ଏକ ଅଂଶ। ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ଆନୁମାନିକ ଭାବେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୦ମ–୧୧ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି ଏବଂ ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପତ୍ୟର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଏକ ନିଦର୍ଶନ।
ओडिशा के जगतसिंहपुर जिले के कांतारा में स्थित कांतेश्वर मंदिर (या कांतेश्वर शिव मंदिर) भगवान शिव को समर्पित एक प्राचीन हिंदू तीर्थस्थल है, जो अपनी संरक्षित सोमवंशी काल (10वीं-11वीं शताब्दी) की मूर्तियों के लिए प्रसिद्ध है, हालांकि वर्तमान संरचना आधुनिक है। यह मंदिर गोलाकार योनिपीठ के भीतर स्थित अपने लिंग के लिए जाना जाता है और कलिंग विरासत की झलक प्रस्तुत करता है, जिसे अक्सर प्रेमी केदार और गौरी की कथा से जोड़ा जाता है। ओडिशा के इस प्रारंभिक मध्ययुगीन काल के मंदिरों में अक्सर कलिंग स्थापत्य शैली के तत्व देखने को मिलते हैं, जिनमें मंदिर के आकार और संरक्षण के आधार पर रेखा देउला (गर्भगृह मीनार) और पिधा देउला (सभा मंडप) शामिल हैं। ये शैलियाँ मंदिर निर्माण के एक परिपक्व चरण को दर्शाती हैं जो 10वीं और 12वीं शताब्दी के बीच तटीय ओडिशा में फला-फूला। एक शिव मंदिर के रूप में, कांतेश्वर ऐतिहासिक रूप से स्थानीय समुदायों के लिए शैव पूजा का केंद्र रहा होगा, विशेष रूप से उन गांवों में जहां शिव भक्ति की प्राचीन परंपराएं मजबूत बनी रहीं। कांतारा स्थित कांतेश्वर मंदिर को ओडिशा के सांस्कृतिक विरासत/पुरातत्व विभाग द्वारा जगतसिंहपुर जिले में राज्य-संरक्षित स्मारक के रूप में आधिकारिक तौर पर सूचीबद्ध किया गया है। यह मंदिर क्षेत्र के महत्वपूर्ण ऐतिहासिक मंदिरों के सरकारी रजिस्टर का हिस्सा है। मंदिर लगभग 10वीं-11वीं शताब्दी ईस्वी का है, जो इसे ओडिशा की मंदिर वास्तुकला के प्रारंभिक मध्ययुगीन काल में रखता है। यह मंदिर भगवान शिव के एक रूप, भगवान कांतेश्वर को समर्पित है।
Visitor Facilities
ପରିଦର୍ଶକ ସୁବିଧା
आगंतुक सुविधाएँ
Ensuring a Comfortable & Enriching Heritage Experience
ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ଏକ ମନୋରମ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ଅନୁଭବ
एक आरामदायक और समृद्ध विरासत अनुभव सुनिश्चित करना
🏛
Site Museum
ସାଇଟ୍ ସଂଗ୍ରହାଳୟ
साइट संग्रहालय

Explore rare Buddhist sculptures, seals, copper plates, and archaeological artifacts discovered during excavations.

ଖନନ ସମୟରେ ଆବିଷ୍କୃତ ବିରଳ ବୌଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତି, ମୋହର, ତମ୍ବା ପ୍ଲେଟ୍ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ କଳାକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ ।

खुदाई के दौरान मिली दुर्लभ बौद्ध मूर्तियों, मुहरों, तांबे की प्लेटों और आर्कियोलॉजिकल चीज़ों को देखें ।

🧭
Informational Signage
ସୂଚନାଦାୟୀ ଫଳକ
सूचनात्मक संकेत

Clear display boards and interpretive panels provide historical insights across the monument complex.

ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ବୋର୍ଡ ଏବଂ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମାରକୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ।

साफ़ डिस्प्ले बोर्ड और समझाने वाले पैनल पूरे स्मारक परिसर में ऐतिहासिक जानकारी देते हैं ।

🚶
Visitor Pathways
ପରିଦର୍ଶକ ପଥ
आगंतुक मार्ग

Designated walking paths allow safe and easy access to stupas, monasteries, and shrines.

ସ୍ତୂପ, ମଠ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁବିଧାରେ ଏବଂ ନିରାପଦ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି ସୁନ୍ଦର ପଦଯାତ୍ରୀ ପଥ ।

पैदल चलने के लिए बने रास्ते स्तूपों, मठों और पवित्र जगहों तक सुरक्षित और आसान पहुँच देते हैं ।

🚻
Basic Amenities
ମୌଳିକ ସୁବିଧା
साधारण सुविधाएं

Drinking water facilities, resting areas, and public conveniences are available for visitors.

ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ପାନୀୟ ଜଳ, ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ପରି ବିଭିନ୍ନ ସାର୍ବଜନୀନ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ।

विज़िटर्स के लिए पीने के पानी की सुविधा, आराम करने की जगह और पब्लिक सुविधाएं मौजूद हैं ।

🚗
Parking Facility
ପାର୍କିଂ ସୁବିଧା
पार्किंग सुविधा

Designated parking space is available near the entrance for private vehicles and tourist buses.

ଘରୋଇ ଯାନବାହନ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ବସ୍ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାର୍କିଂ ସ୍ଥାନ ଉପଲବ୍ଧ ।

प्राइवेट गाड़ियों और टूरिस्ट बसों के लिए एंट्रेंस के पास तय पार्किंग की जगह मौजूद है ।

🛡
Protected Monument
ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକୀ
संरक्षित स्मारक

Maintained and preserved under national heritage protection for future generations.

ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ 'ଜାତୀୟ ଐତିହ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା' ଅଧୀନରେ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ।

आने वाली पीढ़ियों के लिए नेशनल हेरिटेज प्रोटेक्शन के तहत मेंटेन और सुरक्षित रखा गया।

We request all visitors to help preserve this historic treasure by maintaining cleanliness and respecting the monument.

ଆମେ ସମସ୍ତ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ ଯେ ସେମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ବଜାୟ ରଖି ଏବଂ ସ୍ମାରକୀକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଏହି ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିର ସଂରକ୍ଷଣରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତୁ ।

हम सभी विज़िटर्स से रिक्वेस्ट करते हैं कि वे साफ़-सफ़ाई बनाए रखकर और स्मारक का सम्मान करके इस ऐतिहासिक खजाने को बचाने में मदद करें ।

Monument Details & Location
ସ୍ମାରକୀ ବିବରଣୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନ
स्मारक का विवरण और स्थान
Experience Odisha’s sacred heritage at its heart
ହୃଦୟରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ପବିତ୍ର ଐତିହ୍ୟ
ओडिशा की पवित्र विरासत का अनुभव करें
Type of Monument
ସ୍ମାରକୀର ପ୍ରକାର
स्मारक का प्रकार

Hindu monuments/sites

ହିନ୍ଦୁ ସ୍ମାରକ/ସ୍ଥଳ

हिंदू स्मारक/स्थल

Notification & Date
ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଓ ତାରିଖ
अधिसूचना एवं दिनांक

15th May 2011

15th May 2011

15th May 2011

Geo-Coordinates
ଭୌଗୋଳିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଙ୍କ
भौगोलिक निर्देशांक

Latitude:
Longitude:

ଅକ୍ଷାଂଶ:
ଦ୍ରାଘିମାଂଶ:

अक्षांश:
देशांतर:

Locality
ସ୍ଥାନ
स्थान

Kantara

କାନ୍ତରା

कंतारा

District
ଜିଲ୍ଲା
जिला

Jagatsinghpur

ଜଗତସିଂହପୁର

जगतसिंहपुर

Date / Period
ତାରିଖ / କାଳ
तिथि / काल

10th-11th Century CE

10th-11th Century CE

10th-11th Century CE