Welcome to Odisha State Archaeology
ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ୱାଗତ
ओडिशा राज्य पुरातत्व में आपका स्वागत है
About Khandesvara Shiva Temple
ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ
खंडेश्वर शिव मंदिर के बारे में
Khandesvara Shiva Temple, Nasikesvar, Tirtol, Jagatsinghpur
ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର , ତିର୍ତ୍ତୋଲ, ଜଗତସିଂହପୁର
खंडेश्वर शिव मंदिर, नासिकेश्वर, तिर्तोल, जगतसिंहपुर
The Khandeshwar Shiva Temple you're looking for in Tirtol, Jagatsinghpur, Odisha, is also known as the Trilochaneswar Temple or a local Shiva shrine, known for its ancient significance, self-manifested lingam, and vibrant festivals like Maha Shivaratri. It dates to around the 10th–11th century A.D., placing it in the early medieval era of temple architecture in coastal Odisha. As with many early medieval temples in the region, the Khandesvara Temple reflects the Shaiva (Shiva-worshiping) tradition that was widespread in Odisha during the 1st millennium CE and early 2nd millennium CE. The temple’s architectural features, though affected by time, are characteristic of Odishan/Kalinga architectural styles used in village and regional shrines from that period. Temples from the 10th–11th century often include rekha deula (sanctum tower) and pidha deula (assembly hall) elements, though local vernacular adaptations vary.
ଓଡ଼ିଶାର ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ତିର୍ତ୍ତୋଲସ୍ଥିତ ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଶିବ ମନ୍ଦିର, ଏକ ଅନନ୍ୟ ଶୈବକ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ। ଏହା ଏହାର ପ୍ରାଚୀନ ଐତିହାସିକ ମହତ୍ତ୍ୱ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ମହାଶିବରାତ୍ରି ପରି ଉତ୍ସବଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ସାହପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଳନ ପାଇଁ ପରିଚିତ। ଏହା ଆନୁମାନିକ ଭାବେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୦ମ–୧୧ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ବୋଲି ଧରାଯାଏ, ଯାହା ଏହାକୁ ଉପକୂଳ ଓଡ଼ିଶାର ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପତ୍ୟର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ସ୍ଥାନିତ କରେ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅନେକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ମନ୍ଦିର ପରି, ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଶୈବ ପରମ୍ପରାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିବ ଉପାସନାର ଏହି ପରମ୍ପରା ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା। ସମୟର ପ୍ରଭାବରେ ମନ୍ଦିରର କେତେକ ସ୍ଥାପତ୍ୟଗତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ବା କ୍ଷୟପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାର ମୌଳିକ ରୂପରେ ସେହି ସମୟର ଗ୍ରାମୀଣ ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦେବାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରଚଳିତ ଓଡ଼ିଆ/କଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଶୈଳୀର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥାଏ।
ओडिशा के जगतसिंहपुर जिले के तिरटोल में स्थित खंडेश्वर शिव मंदिर को त्रिलोचनेश्वर मंदिर या स्थानीय शिव मंदिर के नाम से भी जाना जाता है। यह मंदिर अपने प्राचीन महत्व, स्वयंभू शिवलिंग और महाशिवरात्रि जैसे जीवंत त्योहारों के लिए प्रसिद्ध है। इसका निर्माण लगभग 10वीं-11वीं शताब्दी ईस्वी में हुआ था, जो इसे तटीय ओडिशा में मंदिर वास्तुकला के प्रारंभिक मध्ययुगीन काल में रखता है। इस क्षेत्र के कई प्रारंभिक मध्ययुगीन मंदिरों की तरह, खंडेश्वर मंदिर भी शैव (शिव-पूजा) परंपरा को दर्शाता है जो पहली सहस्राब्दी ईस्वी और दूसरी सहस्राब्दी ईस्वी के आरंभिक काल में ओडिशा में व्यापक रूप से प्रचलित थी। समय के साथ प्रभावित होने के बावजूद, मंदिर की स्थापत्य शैली उस काल के ग्रामीण और क्षेत्रीय मंदिरों में प्रयुक्त ओडिशा/कलिंग स्थापत्य शैली की विशेषता है। 10वीं-11वीं शताब्दी के मंदिरों में अक्सर रेखा देउला (गर्भगृह मीनार) और पिधा देउला (सभा कक्ष) शामिल होते थे, हालांकि स्थानीय शैली में कुछ बदलाव देखने को मिलते हैं।
Visitor Facilities
ପରିଦର୍ଶକ ସୁବିଧା
आगंतुक सुविधाएँ
Ensuring a Comfortable & Enriching Heritage Experience
ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ଏକ ମନୋରମ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ଅନୁଭବ
एक आरामदायक और समृद्ध विरासत अनुभव सुनिश्चित करना
🏛
Site Museum
ସାଇଟ୍ ସଂଗ୍ରହାଳୟ
साइट संग्रहालय

Explore rare Buddhist sculptures, seals, copper plates, and archaeological artifacts discovered during excavations.

ଖନନ ସମୟରେ ଆବିଷ୍କୃତ ବିରଳ ବୌଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତି, ମୋହର, ତମ୍ବା ପ୍ଲେଟ୍ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ କଳାକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ ।

खुदाई के दौरान मिली दुर्लभ बौद्ध मूर्तियों, मुहरों, तांबे की प्लेटों और आर्कियोलॉजिकल चीज़ों को देखें ।

🧭
Informational Signage
ସୂଚନାଦାୟୀ ଫଳକ
सूचनात्मक संकेत

Clear display boards and interpretive panels provide historical insights across the monument complex.

ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ବୋର୍ଡ ଏବଂ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମାରକୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ।

साफ़ डिस्प्ले बोर्ड और समझाने वाले पैनल पूरे स्मारक परिसर में ऐतिहासिक जानकारी देते हैं ।

🚶
Visitor Pathways
ପରିଦର୍ଶକ ପଥ
आगंतुक मार्ग

Designated walking paths allow safe and easy access to stupas, monasteries, and shrines.

ସ୍ତୂପ, ମଠ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁବିଧାରେ ଏବଂ ନିରାପଦ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି ସୁନ୍ଦର ପଦଯାତ୍ରୀ ପଥ ।

पैदल चलने के लिए बने रास्ते स्तूपों, मठों और पवित्र जगहों तक सुरक्षित और आसान पहुँच देते हैं ।

🚻
Basic Amenities
ମୌଳିକ ସୁବିଧା
साधारण सुविधाएं

Drinking water facilities, resting areas, and public conveniences are available for visitors.

ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ପାନୀୟ ଜଳ, ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ପରି ବିଭିନ୍ନ ସାର୍ବଜନୀନ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ।

विज़िटर्स के लिए पीने के पानी की सुविधा, आराम करने की जगह और पब्लिक सुविधाएं मौजूद हैं ।

🚗
Parking Facility
ପାର୍କିଂ ସୁବିଧା
पार्किंग सुविधा

Designated parking space is available near the entrance for private vehicles and tourist buses.

ଘରୋଇ ଯାନବାହନ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ବସ୍ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାର୍କିଂ ସ୍ଥାନ ଉପଲବ୍ଧ ।

प्राइवेट गाड़ियों और टूरिस्ट बसों के लिए एंट्रेंस के पास तय पार्किंग की जगह मौजूद है ।

🛡
Protected Monument
ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକୀ
संरक्षित स्मारक

Maintained and preserved under national heritage protection for future generations.

ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ 'ଜାତୀୟ ଐତିହ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା' ଅଧୀନରେ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ।

आने वाली पीढ़ियों के लिए नेशनल हेरिटेज प्रोटेक्शन के तहत मेंटेन और सुरक्षित रखा गया।

We request all visitors to help preserve this historic treasure by maintaining cleanliness and respecting the monument.

ଆମେ ସମସ୍ତ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ ଯେ ସେମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ବଜାୟ ରଖି ଏବଂ ସ୍ମାରକୀକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଏହି ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିର ସଂରକ୍ଷଣରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତୁ ।

हम सभी विज़िटर्स से रिक्वेस्ट करते हैं कि वे साफ़-सफ़ाई बनाए रखकर और स्मारक का सम्मान करके इस ऐतिहासिक खजाने को बचाने में मदद करें ।

Monument Details & Location
ସ୍ମାରକୀ ବିବରଣୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନ
स्मारक का विवरण और स्थान
Experience Odisha’s sacred heritage at its heart
ହୃଦୟରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ପବିତ୍ର ଐତିହ୍ୟ
ओडिशा की पवित्र विरासत का अनुभव करें
Type of Monument
ସ୍ମାରକୀର ପ୍ରକାର
स्मारक का प्रकार

Hindu monuments/sites

ହିନ୍ଦୁ ସ୍ମାରକ/ସ୍ଥଳ

हिंदू स्मारक/स्थल

Notification & Date
ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଓ ତାରିଖ
अधिसूचना एवं दिनांक

22nd July 2005

22nd July 2005

22nd July 2005

Geo-Coordinates
ଭୌଗୋଳିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଙ୍କ
भौगोलिक निर्देशांक

Latitude:
Longitude:

ଅକ୍ଷାଂଶ:
ଦ୍ରାଘିମାଂଶ:

अक्षांश:
देशांतर:

Locality
ସ୍ଥାନ
स्थान

Tirtol

ତିର୍ତ୍ତୋଲ

तिरतोल

District
ଜିଲ୍ଲା
जिला

Jagatsinghpur

ଜଗତସିଂହପୁର

जगतसिंहपुर

Date / Period
ତାରିଖ / କାଳ
तिथि / काल

10th–11th Century CE

10th–11th Century CE

10th–11th Century CE