Welcome to Odisha State Archaeology
ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ୱାଗତ
ओडिशा राज्य पुरातत्व में आपका स्वागत है
About Sopnesvara Temple
ସୋପ୍ନେଶ୍ୱର (ସ୍ୱପ୍ନେଶ୍ୱର) ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ
सोपनेश्वर मंदिर के बारे में
Sopnesvara Temple, Puranabasudeipur, Jagatsinghpur
ସୋପ୍ନେଶ୍ୱର (ସ୍ୱପ୍ନେଶ୍ୱର) ମନ୍ଦିର, ପୁରୁଣାବାସୁଦେଇପୁର, ଜଗତସିଂହପୁର
सोपनेश्वर मंदिर, पुरानाबासुदेईपुर, जगतसिंहपुर
Lord Shiva, worshipped as Sopnesvara (Swapnesvara). The name Sopna/Swapna (dream) is traditionally linked with the belief that the deity manifests or gives divine indications through dreams, a concept common in local Shaiva traditions. The temple functions as the principal Shaiva shrine of the village. Built in the Kalinga style of temple architecture. The structure is modest in scale, with plain wall surfaces and minimal ornamentation, typical of rural medieval temples. Construction materials include laterite blocks and stone, with evidence of subsequent repairs and partial rebuilding. The temple is generally datable to the medieval period, when Shaivism flourished widely across coastal Odisha under local patronage. Such shrines were often established by village chiefs or landed families, serving both religious and social needs. Sopnesvara Temple forms part of the wider Shaiva sacred landscape of Jagatsinghpur district.
ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଏଠାରେ ସୋପ୍ନେଶ୍ୱର ରୂପେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ‘ସୋପ୍ନ’/‘ସ୍ୱପ୍ନ’ (ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ୱପ୍ନ) ନାମଟି ସହିତ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ବିଶ୍ୱାସ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି। ସ୍ଥାନୀୟ ଶୈବ ପରମ୍ପରାରେ ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରଚଳିତ ଯେ, ଦେବତା ସ୍ୱପ୍ନ ମାଧ୍ୟମରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ସଙ୍କେତ ବା ଦୈବୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ଗ୍ରାମର ପ୍ରମୁଖ ଶୈବ ଦେବାଳୟ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ମନ୍ଦିରଟି ଆକାରରେ ଛୋଟ ଏବଂ ଏହାର ବାହ୍ୟ ପ୍ରାଚୀରଗୁଡ଼ିକ ସରଳ ହୋଇଥିବା ସହିତ ଅଳଙ୍କରଣ ମଧ୍ୟ ସୀମିତ। ଏହି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରାମୀଣ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକର ସାଧାରଣ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଲକ୍ଷଣକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣରେ ଲେଟରାଇଟ୍ ପଥର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶିଳା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଏହାର ମରାମତି ଓ ଆଂଶିକ ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିବାର ପ୍ରମାଣ ମଧ୍ୟ ମିଳେ। ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ସାଧାରଣତଃ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ କାଳର ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ସ୍ଥାନୀୟ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତାରେ ଉପକୂଳ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶୈବ ଧର୍ମର ବ୍ୟାପକ ବିକାଶ ଘଟିଥିଲା। ଏପରି ଦେବାଳୟଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ଗ୍ରାମର ମୁଖିଆ କିମ୍ବା ଭୂସ୍ୱାମୀ ପରିବାରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକ ଧାର୍ମିକ ଆବଶ୍ୟକତା ସହିତ ସାମାଜିକ ଆବଶ୍ୟକତା ମଧ୍ୟ ପୂରଣ କରୁଥିଲା। ସୋପ୍ନେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଜଗତସିଂହପୁର ଜିଲ୍ଲାର ବ୍ୟାପକ ଶୈବ ଧାର୍ମିକ ଓ ଐତିହ୍ୟ ପରିଦୃଶ୍ୟର ଏକ ଅଂଶ ।
भगवान शिव की पूजा स्वप्नेश्वर के रूप में की जाती है। स्वप्न/सपना नाम इस मान्यता से जुड़ा है कि देवता स्वप्नों के माध्यम से प्रकट होते हैं या दिव्य संकेत देते हैं, जो स्थानीय शैव परंपराओं में प्रचलित एक अवधारणा है। यह मंदिर गांव का प्रमुख शैव तीर्थस्थल है। कलिंग शैली में निर्मित यह मंदिर आकार में छोटा है, जिसमें सादी दीवारें और न्यूनतम अलंकरण हैं, जो ग्रामीण मध्ययुगीन मंदिरों की विशेषता है। निर्माण सामग्री में लेटराइट ब्लॉक और पत्थर शामिल हैं, जिनमें बाद में मरम्मत और आंशिक पुनर्निर्माण के प्रमाण मिलते हैं। मंदिर को आम तौर पर मध्ययुगीन काल का माना जाता है, जब स्थानीय संरक्षण में तटीय ओडिशा में शैव धर्म व्यापक रूप से फला-फूला। ऐसे मंदिर अक्सर ग्राम प्रधानों या जमींदार परिवारों द्वारा स्थापित किए जाते थे, जो धार्मिक और सामाजिक दोनों आवश्यकताओं की पूर्ति करते थे। स्वप्नेश्वर मंदिर जगतसिंहपुर जिले के व्यापक शैव पवित्र परिदृश्य का एक हिस्सा है।
Visitor Facilities
ପରିଦର୍ଶକ ସୁବିଧା
आगंतुक सुविधाएँ
Ensuring a Comfortable & Enriching Heritage Experience
ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ଏକ ମନୋରମ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ଅନୁଭବ
एक आरामदायक और समृद्ध विरासत अनुभव सुनिश्चित करना
🏛
Site Museum
ସାଇଟ୍ ସଂଗ୍ରହାଳୟ
साइट संग्रहालय

Explore rare Buddhist sculptures, seals, copper plates, and archaeological artifacts discovered during excavations.

ଖନନ ସମୟରେ ଆବିଷ୍କୃତ ବିରଳ ବୌଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତି, ମୋହର, ତମ୍ବା ପ୍ଲେଟ୍ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ କଳାକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ ।

खुदाई के दौरान मिली दुर्लभ बौद्ध मूर्तियों, मुहरों, तांबे की प्लेटों और आर्कियोलॉजिकल चीज़ों को देखें ।

🧭
Informational Signage
ସୂଚନାଦାୟୀ ଫଳକ
सूचनात्मक संकेत

Clear display boards and interpretive panels provide historical insights across the monument complex.

ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ବୋର୍ଡ ଏବଂ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମାରକୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ।

साफ़ डिस्प्ले बोर्ड और समझाने वाले पैनल पूरे स्मारक परिसर में ऐतिहासिक जानकारी देते हैं ।

🚶
Visitor Pathways
ପରିଦର୍ଶକ ପଥ
आगंतुक मार्ग

Designated walking paths allow safe and easy access to stupas, monasteries, and shrines.

ସ୍ତୂପ, ମଠ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁବିଧାରେ ଏବଂ ନିରାପଦ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି ସୁନ୍ଦର ପଦଯାତ୍ରୀ ପଥ ।

पैदल चलने के लिए बने रास्ते स्तूपों, मठों और पवित्र जगहों तक सुरक्षित और आसान पहुँच देते हैं ।

🚻
Basic Amenities
ମୌଳିକ ସୁବିଧା
साधारण सुविधाएं

Drinking water facilities, resting areas, and public conveniences are available for visitors.

ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ପାନୀୟ ଜଳ, ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ପରି ବିଭିନ୍ନ ସାର୍ବଜନୀନ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ।

विज़िटर्स के लिए पीने के पानी की सुविधा, आराम करने की जगह और पब्लिक सुविधाएं मौजूद हैं ।

🚗
Parking Facility
ପାର୍କିଂ ସୁବିଧା
पार्किंग सुविधा

Designated parking space is available near the entrance for private vehicles and tourist buses.

ଘରୋଇ ଯାନବାହନ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ବସ୍ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାର୍କିଂ ସ୍ଥାନ ଉପଲବ୍ଧ ।

प्राइवेट गाड़ियों और टूरिस्ट बसों के लिए एंट्रेंस के पास तय पार्किंग की जगह मौजूद है ।

🛡
Protected Monument
ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକୀ
संरक्षित स्मारक

Maintained and preserved under national heritage protection for future generations.

ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ 'ଜାତୀୟ ଐତିହ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା' ଅଧୀନରେ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ।

आने वाली पीढ़ियों के लिए नेशनल हेरिटेज प्रोटेक्शन के तहत मेंटेन और सुरक्षित रखा गया।

We request all visitors to help preserve this historic treasure by maintaining cleanliness and respecting the monument.

ଆମେ ସମସ୍ତ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ ଯେ ସେମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ବଜାୟ ରଖି ଏବଂ ସ୍ମାରକୀକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଏହି ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିର ସଂରକ୍ଷଣରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତୁ ।

हम सभी विज़िटर्स से रिक्वेस्ट करते हैं कि वे साफ़-सफ़ाई बनाए रखकर और स्मारक का सम्मान करके इस ऐतिहासिक खजाने को बचाने में मदद करें ।

Monument Details & Location
ସ୍ମାରକୀ ବିବରଣୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନ
स्मारक का विवरण और स्थान
Experience Odisha’s sacred heritage at its heart
ହୃଦୟରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ପବିତ୍ର ଐତିହ୍ୟ
ओडिशा की पवित्र विरासत का अनुभव करें
Type of Monument
ସ୍ମାରକୀର ପ୍ରକାର
स्मारक का प्रकार

Hindu monuments/sites

ହିନ୍ଦୁ ସ୍ମାରକ/ସ୍ଥଳ

हिंदू स्मारक/स्थल

Notification & Date
ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଓ ତାରିଖ
अधिसूचना एवं दिनांक

9th December 2012

9th December 2012

9th December 2012

Geo-Coordinates
ଭୌଗୋଳିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଙ୍କ
भौगोलिक निर्देशांक

Latitude:
Longitude:

ଅକ୍ଷାଂଶ:
ଦ୍ରାଘିମାଂଶ:

अक्षांश:
देशांतर:

Locality
ସ୍ଥାନ
स्थान

Puranabasudeipur

ପୁରୁଣାବାସୁଦେଇପୁର

पुरानाबासुदेईपुर

District
ଜିଲ୍ଲା
जिला

Jagatsinghpur

ଜଗତସିଂହପୁର

जगतसिंहपुर

Date / Period
ତାରିଖ / କାଳ
तिथि / काल

19th Century CE

19th Century CE

19th Century CE