Welcome to Odisha State Archaeology
ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ୱାଗତ
ओडिशा राज्य पुरातत्व में आपका स्वागत है
About Viraja Temple
ବିରଜା ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ
विराजा मंदिर के बारे में
Viraja Temple, Jajpur
ବିରଜା ମନ୍ଦିର, ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର, ଯାଜପୁର
विराजा मंदिर, जाजपुर
The Biraja Temple, or Birija Kshetra is a historic Hindu temple located in Jajpur (about 125 kilometres (78 mi) north of Bhubaneswar), Odisha. The present temple was built during the 13th century. The principal idol is Devi Durga, who is worshipped as Viraja (Girija), and the temple gave Jajpur the nicknames "Viraja Kshetra" and "Biraja Peetha". The Durga idol has two hands (dwibhuja), spearing the chest of Mahishasura with one hand and pulling his tail with the other. One of her feet is on a lion, and the other is on Mahishasura's chest. Mahishasura is depicted as a water buffalo. The temple covers a large area, and has several shrines to Shiva and other deities. According to the Skanda Purana it cleanses pilgrims, and it is called the Viraja or the Biraja kshetra. Jajpur is believed to have about one crore of Shiva lingams.
ବିରଜା ମନ୍ଦିର, ଯାହା ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ, ଓଡ଼ିଶାର ଯାଜପୁର ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଐତିହାସିକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର। ଏହା ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୨୫ କିଲୋମିଟର ଉତ୍ତରରେ ଅବସ୍ଥିତ। ବର୍ତ୍ତମାନର ମନ୍ଦିରଟି ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୩ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଏ। ମନ୍ଦିରର ମୁଖ୍ୟ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ହେଉଛନ୍ତି ଦୁର୍ଗା, ଯିଏ ବିରଜା ବା ଗିରିଜା ରୂପେ ପୂଜିତା। ଏହି ମନ୍ଦିରର ନାମ ଅନୁସାରେ ଯାଜପୁର ‘ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର’ ଓ ‘ବିରଜା ପୀଠ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛି। ମନ୍ଦିରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ବିରଜାଙ୍କ ପ୍ରତିମା ଦ୍ୱିଭୁଜା। ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ହାତରେ ମହିଷାସୁରର ବକ୍ଷସ୍ଥଳକୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ରହିଥିବାବେଳେ, ଅନ୍ୟ ହାତରେ ତାହାର ଲାଞ୍ଜକୁ ଧରିଥିବା ଦେଖାଯାଏ। ଦେବୀଙ୍କ ଗୋଟିଏ ପାଦ ସିଂହ ଉପରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପାଦଟି ମହିଷାସୁରର ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଉପରେ ରହିଛି। ଏଠାରେ ମହିଷାସୁରକୁ ମହିଷ ରୂପରେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି। ମନ୍ଦିର ପରିସରଟି ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ଏବଂ ଏଠାରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିର୍ମିତ ଅନେକ ଉପମନ୍ଦିର ରହିଛି। ଏହି ବିସ୍ତୃତ ମନ୍ଦିର ପରିସର ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ରର ଧାର୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିଥାଏ ଏବଂ ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମିକୁ ‘ବିରଜା’ ବା ‘ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର’ ଭାବେ ଅଭିହିତ କରାଯାଇଛି। ଯାଜପୁର ସହରରେ ପ୍ରାୟ ଏକ କୋଟି ଶିବଲିଙ୍ଗ ରହିଥିବାର ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି। ବିରଜା ମନ୍ଦିର ଯାଜପୁରର ପ୍ରାଚୀନ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା, ଶାକ୍ତ ଉପାସନା ଓ ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହୁଏ।
बिराज मंदिर, या बिरिजा क्षेत्र, ओडिशा के जाजपुर (भुवनेश्वर से लगभग 125 किलोमीटर (78 मील) उत्तर में) में स्थित एक ऐतिहासिक हिंदू मंदिर है। वर्तमान मंदिर का निर्माण 13वीं शताब्दी में हुआ था। मुख्य प्रतिमा देवी दुर्गा की है, जिनकी पूजा विराज (गिरिजा) के रूप में की जाती है, और इसी मंदिर के कारण जाजपुर को "विराज क्षेत्र" और "बिराज पीठ" उपनाम प्राप्त हुए। दुर्गा प्रतिमा के दो हाथ (द्विभुजा) हैं, एक हाथ से महिषासुर की छाती में भाला धंसा हुआ है और दूसरे से उसकी पूंछ खींची हुई है। उनका एक पैर शेर पर और दूसरा महिषासुर की छाती पर है। महिषासुर को भैंस के रूप में दर्शाया गया है। यह मंदिर एक विशाल क्षेत्र में फैला हुआ है और इसमें शिव और अन्य देवी-देवताओं के कई मंदिर हैं। स्कंद पुराण के अनुसार, यह तीर्थयात्रियों को शुद्ध करता है, और इसे विराज या बिराज क्षेत्र कहा जाता है। माना जाता है कि जाजपुर में लगभग एक करोड़ शिवलिंग हैं।
Visitor Facilities
ପରିଦର୍ଶକ ସୁବିଧା
आगंतुक सुविधाएँ
Ensuring a Comfortable & Enriching Heritage Experience
ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ଏକ ମନୋରମ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ଅନୁଭବ
एक आरामदायक और समृद्ध विरासत अनुभव सुनिश्चित करना
🏛
Site Museum
ସାଇଟ୍ ସଂଗ୍ରହାଳୟ
साइट संग्रहालय

Explore rare Buddhist sculptures, seals, copper plates, and archaeological artifacts discovered during excavations.

ଖନନ ସମୟରେ ଆବିଷ୍କୃତ ବିରଳ ବୌଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତି, ମୋହର, ତମ୍ବା ପ୍ଲେଟ୍ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ କଳାକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ ।

खुदाई के दौरान मिली दुर्लभ बौद्ध मूर्तियों, मुहरों, तांबे की प्लेटों और आर्कियोलॉजिकल चीज़ों को देखें ।

🧭
Informational Signage
ସୂଚନାଦାୟୀ ଫଳକ
सूचनात्मक संकेत

Clear display boards and interpretive panels provide historical insights across the monument complex.

ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ବୋର୍ଡ ଏବଂ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମାରକୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ।

साफ़ डिस्प्ले बोर्ड और समझाने वाले पैनल पूरे स्मारक परिसर में ऐतिहासिक जानकारी देते हैं ।

🚶
Visitor Pathways
ପରିଦର୍ଶକ ପଥ
आगंतुक मार्ग

Designated walking paths allow safe and easy access to stupas, monasteries, and shrines.

ସ୍ତୂପ, ମଠ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁବିଧାରେ ଏବଂ ନିରାପଦ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି ସୁନ୍ଦର ପଦଯାତ୍ରୀ ପଥ ।

पैदल चलने के लिए बने रास्ते स्तूपों, मठों और पवित्र जगहों तक सुरक्षित और आसान पहुँच देते हैं ।

🚻
Basic Amenities
ମୌଳିକ ସୁବିଧା
साधारण सुविधाएं

Drinking water facilities, resting areas, and public conveniences are available for visitors.

ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ପାନୀୟ ଜଳ, ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ପରି ବିଭିନ୍ନ ସାର୍ବଜନୀନ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ।

विज़िटर्स के लिए पीने के पानी की सुविधा, आराम करने की जगह और पब्लिक सुविधाएं मौजूद हैं ।

🚗
Parking Facility
ପାର୍କିଂ ସୁବିଧା
पार्किंग सुविधा

Designated parking space is available near the entrance for private vehicles and tourist buses.

ଘରୋଇ ଯାନବାହନ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ବସ୍ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାର୍କିଂ ସ୍ଥାନ ଉପଲବ୍ଧ ।

प्राइवेट गाड़ियों और टूरिस्ट बसों के लिए एंट्रेंस के पास तय पार्किंग की जगह मौजूद है ।

🛡
Protected Monument
ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକୀ
संरक्षित स्मारक

Maintained and preserved under national heritage protection for future generations.

ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ 'ଜାତୀୟ ଐତିହ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା' ଅଧୀନରେ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ।

आने वाली पीढ़ियों के लिए नेशनल हेरिटेज प्रोटेक्शन के तहत मेंटेन और सुरक्षित रखा गया।

We request all visitors to help preserve this historic treasure by maintaining cleanliness and respecting the monument.

ଆମେ ସମସ୍ତ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ ଯେ ସେମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ବଜାୟ ରଖି ଏବଂ ସ୍ମାରକୀକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଏହି ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିର ସଂରକ୍ଷଣରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତୁ ।

हम सभी विज़िटर्स से रिक्वेस्ट करते हैं कि वे साफ़-सफ़ाई बनाए रखकर और स्मारक का सम्मान करके इस ऐतिहासिक खजाने को बचाने में मदद करें ।

Monument Details & Location
ସ୍ମାରକୀ ବିବରଣୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନ
स्मारक का विवरण और स्थान
Experience Odisha’s sacred heritage at its heart
ହୃଦୟରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ପବିତ୍ର ଐତିହ୍ୟ
ओडिशा की पवित्र विरासत का अनुभव करें
Type of Monument
ସ୍ମାରକୀର ପ୍ରକାର
स्मारक का प्रकार

Hindu monuments/sites

ହିନ୍ଦୁ ସ୍ମାରକ/ସ୍ଥଳ

हिंदू स्मारक/स्थल

Notification & Date
ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଓ ତାରିଖ
अधिसूचना एवं दिनांक

7th September 2011

7th September 2011

7th September 2011

Geo-Coordinates
ଭୌଗୋଳିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଙ୍କ
भौगोलिक निर्देशांक

Latitude:
Longitude:

ଅକ୍ଷାଂଶ:
ଦ୍ରାଘିମାଂଶ:

अक्षांश:
देशांतर:

Locality
ସ୍ଥାନ
स्थान

Biraja Kshetra

ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର

बिरजा क्षेत्र

District
ଜିଲ୍ଲା
जिला

Jajpur

ଯାଜପୁର

जाजपुर

Date / Period
ତାରିଖ / କାଳ
तिथि / काल

18th-19th Century CE

18th-19th Century CE

18th-19th Century CE